Doymuş yağlar osteoartirite neden oluyor mu?

beslenme Mail Online gazetesinde “Hayvansal yağlar yerine Hindistan cevizi yağı tüketmek eklem hasarını önlüyor” başlığı ile yer bulan haber yeni bir tartışmayı da beraberinde getiriyor. Haberin kaynağını ise bazı yağ asitlerinin, sıçanların diz eklem işlevlerini etkilediği ve bu tablonun insanlardaki osteoartirite benzer olduğunu ileri süren bir araştırmanın sonuçları oluşturuyor.

Avustralya’nın farklı enstitütülerinden bilim adamlarının birlikte yürüttüğü bu araştırma, sıçanların karbonhidrat ve yağ asidi alımlarının metabolik sendrom ve abdominal obezite riski ile ilişkisini ve diz eklemlerini nasıl etkilediğini inceliyor.

Araştırmada kullanılan sıçanlar, beslendikleri karbonhidrat ve yağ asidi kaynaklarına göre 6 gruba ayrılıyor. Bir grup sıçan yalnızca mısır nişastası ile beslenirken, diğer gruplardaki sıçanlar basit karbonhidrat kaynaklarına ek farklı yağ türleri ile besleniyorlar. Yağların toplam enerji alımına katkısı %20 olarak belirleniyor ve yalnızca sıçanların tükettikleri yağ asidi türleri değişiklik gösteriyor.

Grup 1: Mısır nişastası
Grup 2: Yüksek karbonhidratlı, yüksek yağlı diyet
Grup 3: Yüksek karbonhidratlı, laurik asit içeriği yüksek diyet (Hindistan cevizi yağında bulunur)
Grup 4: Yüksek karbonhidratlı, miristik asit içeriği yüksek diyet (Tereyağında bulunur)
Grup 5: Yüksek karbonhidratlı, palmitik asit içeriği yüksek diyet (Palm yağında bulunur)
Grup 6: Yüksek karbonhidratlı, stearik asit içeriği yüksek diyet (Hayvansal dokularda bulunur)

Araştırmanın sonuçlarına göre, laurik asitle beslenen sıçanlar dışında, diğer grupların tümünde metabolik sendrom belirtilerinin ortaya çıktığı, laurik aside göre uzun zincirli yağ asitleri olan palmitik asit ve stearik asitle beslenen sıçanların ise diz eklemlerinde osteoartirit bulgularına benzer değişikliklerin geliştiği bildiriliyor. Bu tablonun laurik asit ve miristik asitle beslenen sıçanlarda ise ortaya çıkmadığı belirtiliyor. Bu sonuçlara göre, insan beslenmesinde, palmitik veya stearik asidin, laurik asitle yer değiştirmesinin, osteoartirit veya metabolik sendromu önleyip önlemediği konusunda ise ileri araştırmaların gerektiği de belirtiliyor (1).

Araştırmanın sonuçları nasıl değerlendirilmeli?

Sıçanlar üzerinde yürütülen bu araştırma, farklı doymuş yağ asitlerinin metabolik sendrom ve osteoartirit riski üzerine etkisini değerlendiriyor. Araştırmanın sonuçları uzun zincirli doymuş yağ asitlerinin (stearik, palmitik asit) kısa zincirli doymuş yağ asitlerine göre osteoartirit riskini daha fazla tetiklediğini gösterse de bu etki henüz insanlar üzerinde gösterilmiş değil.

Medya bu sonuçları yayınlarken, araştırmanın sıçanlar üzerinde yapıldığı belirtilmiyor. Sıçanlar ve insanların, fizyolojik ve biyolojik mekanizmalarının farklı olduğunun dolayısıyla sıçanlarda ortaya çıkan bu etkilerin insanlar için geçerli olmayabileceğini bildirilmiyor.

Laurik asidin metabolik sendrom ve osteoartirite karşı koruyucu etkileri konusunda kanıta dayalı veriler yeterli değil. Laurik asitten zengin beslenen sıçanlarda artirit gelişmemiş olması, laurik asidin koruyucu etkisinden mi yoksa uzun zincirli doymuş yağ asitlerinin olası zararlı etkilerinden mi kaynaklanıyor net olarak bilinmiyor.

Bilimsel veriler ne diyor?

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO), diyetle alınan toplam yağın günlük enerji alımına katkısının %30’u aşmamasını öneriyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) buna ek olarak doymuş ve trans yağ asidi alımının sınırlanarak, tekli ve çoklu doymamış yağ asitleri ile yer değiştirmesini öneriyor.
• Dünya Sağlık Örgütü, doymuş yağ asidi alımının diyetin toplam enerjisine katkısının %10’u trans yağ asidi alımının ise %1’i aşmamasını ve EFSA gibi doymuş ve trans yağ asidi alımının doymamış yağ asitleri ile yer değiştirmesini öneriyor (2-3).
• 2015 yılında yayınlanan bir Cochran derlemesine göre, diyette doymuş yağ asidi alımı, doymamış yağ asitleri ile yer değiştirdiğinde kalp-damar hastalıkları riski azalırken, tekli doymamış yağ asitleri ile yer değiştirmesinin kalp damar hastalıkları riski üzerine etkisi ise net değil. Doymuş yağ asidi alımının, karbonhidrat veya proteinler ile yer değiştirmesinin herhangi bir etkisi gösterilmemiştir (4).

KAYNAKLAR
1. Xiao ve diğ. Saturated fatty acids induce development of both metabolic syndrome and osteoarthritis in rats. Scientific Reports. 2017.
2. http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/nda100326?wtrl=01
3. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs394/en/
4. Hooper L, Martin N, Abdelhamid A, Davey Smith G. Reduction in saturated fat intake for cardiovascular disease. Cochrane Database of Systematic Reviews 2015, Issue 6. Art. No.: CD011737. DOI: 10.1002/14651858.CD011737.

Kullanım Kılavuzu

Kullanım koşullarını incelemek için tıklayın!

Arkadaşına Öner

Tanıdıklarını Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı'ndan haberdar et. Toplumun sağlıklı gelişmesine katkıda bulun!

İletişim

Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü
Vakfı'na ulaşmak için aşağıdaki formu
doldurabilirsiniz.