Hızlı yemek şeker hastalığı riskini artırıyor mu?

Hızlı yemek yemenin, sindirim sistemi sorunları, şişmanlık, insülin direnci, yüksek kan basıncı ve şeker hastalığı riskini arttırabileceği biliniyor. Yakın zamanda, Litvanya’da yapılan bir araştırmada, hızlı yemek yemenin, şeker hastalığı riskini 2 kat arttırdığına yönelik ileri sürdüğü sonuçlar bu konuyu yeniden gündeme taşıyor.1



Peki yeme hızımız sağlığımızı nasıl etkiliyor? Hızlı yemek bizi şeker hastası adayı mı yapıyor? Bilimsel veriler bu konuda ne söylüyor?

Araştırmanın sonuçları ne söylüyor?

Litvanya’da yapılan bu araştırma, yakın zamanda tip 2 diyabet yani şeker hastalığı tanısı konmuş 234 birey ve şeker hastası olmayan 468 sağlıklı bireyin katılımı ile gerçekleştirilmiş. Katılımcılar, kendi yemek yeme hızlarını, diğer bireylerle kıyaslayarak; “yavaş - herkes gibi - hızlı” olarak sınıflandırmıştır. Sonrasında hızlı yemek yeme dışında, şeker hastalığı riskini arttırabilecek, ailede şeker hastalığı öyküsü, yaş, cinsiyet, beden kütle indeksi, fiziksel aktivite, tütün kullanımı, bel çevresi gibi diğer etmenlerin etkisi dikkate alınarak, tek başına hızlı yemek yemenin şeker hastalığı riskini nasıl etkilediği incelenmiştir. Araştırmacılar, hızlı yemek yiyenlerde şeker hastalığı gelişme riskinin 2 kat yüksek olduğunu bulmuşlardır (tahmini rölatif risk oranı) = 2.52, % 95 güven aralığı 1.56-4.06).1

Yeme hızını etkileyen etmenler nelerdir?

Bir önceki öğünden sonra uzun süre besin veya ara öğün tüketmemek en önemli etmenlerdendir. Aşırı acıktığımızda ve uzun süre besin tüketimimin olmaması durumunda besinlerle karşı karşıya kalmamız durumunda hem hızlı yemeye hem de aşırı besin tüketimine neden olabilmektedir. Yemek yerken TV, tablet, bilgisayar, telefon gibi dikkat dağıtıcı araçlarla ilgilenmek, ne kadar hızlı yediğimizi veya ne kadar yediğimizi fark etmemize engel olabilir.2

Yeme hızımız sağlığı nasıl etkiliyor?

Biz besin ve içecekleri tüketirken, doygunluk sinyallerinin, sindirim sisteminde beyne ulaşmasının ortalama 15-20 dakika sürdürdüğü bildirilmektedir. Dolayısıyla hızlı yemek yiyen bir birey aslında doygunluk sinyalleri beyne ulaşmadığı için ihtiyacından fazla besin tüketebilir.3 Hızlı yeme sonucu artan besin tüketiminin, uzun vadede vücut ağırlığında artışa ve şişmanlığa yol açabileceğini gösteren kapsamlı araştırmalar mevcuttur. Şişmanlık, şeker hastalığı için önemli bir risk etmenidir.4 Her 10 şeker hastasından 9’unun şişman olduğu göz önüne alındığında, hızlı yeme davranışı ile artan şişmanlık riski beraberinde insülin direnci, artmış kan basıncı ve şeker hastalığı riskini de arttırabilmektedir. Hızlı yeme davranışı, yalnızca besin tüketimini değil, sindirim sistemi işlevlerini de etkileyebilir, yeterince çiğnemeden yutmak, fazla miktarda besin tüketmek, hazımsızlık ve reflü sorunlarına da yol açabilir.4

Bilimsel otoriteler ne söylüyor?

Şeker hastalığı gibi kronik hastalıkların görülme riski, genetik özellikler ile beslenme ve fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı etmenleri ile yakından ilişkilidir. Hızlı yeme davranışı, besin tüketiminde artışa yol açarak, şişmanlığa bunun bir sonucu olarak da insülin direnci ve uzun dönemde şeker hastalığı riskinde artışa yol açabilir dolayısıyla aslında hızlı yeme davranışı birincil olarak ve tek başına şeker hastalığı ile ilişkili görülmemelidir.

Dünya Sağlık Örgütü ve Gıda, Tarım Örgütü’nün, Diyet, Beslenme ve Kronik hastalıklar raporuna göre,5 yeterli ve dengeli beslenmek, besin çeşitliliğini sağlamak ve düzenli egzersiz ile aktif bir yaşam kronik hastalıkların önlenmesi ve sağlığın korunması için oldukça önemlidir. Birçok kronik hastalık riski ile ilişkili görülen şişmanlığı önleyebilmek ve besin alımını kontrol edebilmek için, hızlı yeme davranışını değiştirmek önemli bir adım olabilir.

Ara öğün tüketmek, ana öğünler için çok acıkmayı beklememek, TV, telefon ve tableti yemek yerken kullanmamak, başlangıç yemeğinden örneğin çorbadan sonra biraz ara vermek, her lokmadan sonra kaşık ve çatalı elinizden bırakmak, bıçak kullanmak ve iyi çiğnemek yeme hızınızı düzenlemenize yardımcı olabilir.

Kaynaklar:
1. Radzeviciene L. ve diğ. Eating fast increases diabetes risk. International Congress of Endocrinology and European Congress of Endocrinology. 2012
2. Understanding satiety: feeling full after a meal https://www.nutrition.org.uk/healthyliving/fuller/understanding-satiety-feeling-full-after-a-meal.html?limit=1&start=3
3. Harvard Medical School, Why eating slowly may help you feel full faster, https://www.health.harvard.edu/blog/why-eating-slowly-may-help-you-feel-full-faster-20101019605
4. Sinn D.H. ve diğ. The Speed of Eating and Functional Dyspepsia in Young Women. Gut and Liver. Vol 4, Haziran 2010
5. Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases, Report of the joint WHO/FAO expert consultation WHO Technical Report Series, No. 916



5


Kullanım Kılavuzu

Kullanım koşullarını incelemek için tıklayın!

Arkadaşına Öner

Tanıdıklarını Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı'ndan haberdar et. Toplumun sağlıklı gelişmesine katkıda bulun!

İletişim

Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü
Vakfı'na ulaşmak için aşağıdaki formu
doldurabilirsiniz.